حوزه‌های پژوهشی

حوزه‌‌های پژوهشی در مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه:

تعارض منافع؛

شفافیت و مقابله با فساد؛

رفاه و سیاست اجتماعی و

مبانی نظری توانمندسازی حاکمیت و جامعه است.

در سایر حوزه‌های پژوهشی نیز این مرکز به فعالیت پرداخته است؛ مانند کارآمدسازی نظام حکمرانی، نظریه و روش PDIA، توانمندسازی نهادهای حرفه‌ای و مدنی، حمایت طلبی و حکمرانی آب در ایران.

حوزه‌های پژوهشی چهارگانه‌ای که مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه به ‌آن‌ها پرداخته است نیز خود شامل موضوعات فرعی می‌شوند:

مبانی نظری توانمندسازی حاکمیت و جامعه شامل خشونت و نظم‌های اجتماعی، مشروطه‌سازی قدرت و دولت ضعیف، دولت قوی می‌شود.

زمینهٔ رفاه و سیاست اجتماعی نیز موضوعاتی را در بر می‌گیرد؛ رفاه اجتماعی، کرونا، نیروی کار و حمایت اجتماعی، شفافیت و رفاه اجتماعی و مقابله با فقر و نابرابری.

موضوعات زیرمجموعهٔ تعارض منافع و شفافیت و مقابله با فساد را می‌توانید در سایت مشاهده کنید.

 

حساب خزانه واحد گامی در جهت اصلاحات اقتصادی

وضعیت اجرای حساب واحد خزانه در ایران

وضعیت اجرای حساب واحد خزانه که بر اساس قانون بودجه باید از فروردین ۱۴۰۱ اجرا می‌شد در حال حاضر چگونه است؟ این ابزار چه کمک‌هایی به دولت می‌کند و چگونه می‌توان آن را بهبود بخشید؟ تا چه میزان انتقاداتی که به این ابزار و اجرای آن در ایران می‌شود درست است؟ این یادداشت سیاستی به عملکرد حساب واحد خزانه و الزامات اجرای درست آن در ایران می‌پردازد. متن کامل یادداشت سیاستی در قالب فایل PDF در انتهای این یادداشت قابل دسترس است. حساب واحد خزانه چیست و چه اهدافی دارد؟ بنابر تعریف صندوق بین‌المللی پول یک نظام حساب واحد خزانه ... مطالعه بیشتر
تعارض منافع در نظام سلامت

تعارض وظایف در نظام سلامت

تعارض وظایف یکی از موقعیت‌های ساختاری و نظام‌مند تعارض منافع در دستگاه‌های دولتی است. تعارض وظایف در نظام سلامت را می‌توان یکی از مهم‌ترین موقعیت‌های تعارض منافع در کشور دانست. تعارض وظایف در دستگاه‌های دولتی به دلایل متعددی پدید می‌آید. اما مهم‌ترین دلیل آن عدم توجه در زمان طراحی سازمان است. علاوه‌براین موضوع انتزاع و ادغام دستگاه‌ها در یکدیگر یکی از عمده‌ترین دلایل شکل‌گیری تعارض وظایف در سازمان‌ها است. در ادامه این یادداشت به پیامدهای تعارض وظایف در نظام سلامت پرداخته خواهد شد.  “بهداشت” و “درمان” مصداق بارز تعارض وظایف در نظام سلامت تأمین سلامت آحاد جامعه وظیفه اصلی وزارت ... مطالعه بیشتر
رفاه اجتماعی

در بودجه رفاهی ایران چه می‌گذرد؟

بدون شک یکی از وظایف اصلی دولت‌ها ایجاد شرایط و بستری مناسب برای حفظ و حرکت به سمت بهبود وضعیت رفاهی مردم است. به دلیل محدودیت منابع در دسترس، تعیین وظایفی که دولت عهده‌دار آن‌ها خواهد بود و تخصیص بودجه مناسب برای آن‌ها چالشی جدی در این مسیر بوده و دولت‌ها با توجه به شرایط فعلی و چشم‌انداز خود از آینده‌ی کشورشان دست به انتخاب‌های متفاوتی می‌زنند. برای مثال یک دولت باید تصمیم بگیرد تا چه سهمی از منابع بودجه خود را به سلامت و چه سهمی را به آموزش‌وپرورش اختصاص دهد. اما در بودجه ایران این نسبت چگونه است؟ ... مطالعه بیشتر
کشاورز کنیایی

رویکردهای فقرزدایی در کاهش فقر کشاورزان آفریقا

چرا رویکردهای فقرزدایی برای کشاورزان مهم است؟ آفریقا به عنوان اولین قاره درگیر فقر در جهان، در تمام ادوار یکی از زمینه‌های مهم جغرافیایی برای آزمایش‌های علوم انسانی به خصوص آزمایش‌های میدانی بوده است. گزارش سازمان بین المللی کار نشان می‌دهد که ۳۲٫۶ درصد از ساکنان قاره آفریقا در فقر شدید به سر میبرند. ۲۲٫۲ درصد از جمعیت باقی مانده نیز در فقر مطلق هستند. و تنها ۴۵٫۱ درصد از جمعیت آفریقا فقر را تجربه نمیکنند. از این منظر بررسی رویکردهای فقرزدایی کشاورزان در آفریقا یک راهبرد اساسی است. گزارش سازمان‌های بین‌المللی نشان میدهد که کشاورزی شغل اصلی در میان ... مطالعه بیشتر

شناسه‌گذاری؛ ملاحظات و راهبردها (بخش اول)

همان‌طور که برای بسیاری از مفاهیم فیزیکی و انتزاعی در دنیای واقعی یک معرف مانند اسم وجود دارد، در استفاده از سیستم‌های اطلاعاتی نیز ضروری‌ست تا هویت موجودیت‌های مختلف با استفاده از یک معرف مشخص شده تا در ارجاعات بعدی به آن موجودیت از همان معرف استفاده شود. اما به‌منظور بناگذاری شناسه‌ای جدید لازم است تا هنگام انتخاب و راه‌اندازی سیستم شناسه‌گذاری، الزامات مرتبط با نیازهای ما از شناسه‌گذاری مورد توجه قرار گرفته و رعایت شوند. مقدمه‌ای از شناسه‌گذاری شناسه عبارتی است که هویت یک موجودیت یا گروهی از موجودیت‌ها را مشخص می‌کند. این موجودیت می‌تواند شیئی فیزیکی و یا ... مطالعه بیشتر

تسهیلات اشتغال زایی: مشکلات و توصیه‌های کارآمدسازی

تسهیلات اشتغال زایی معمولا در کشور با نداشتن الویت مناسب در تخصیص دچار انحراف منابع شده‌اند. و یا نتوانسته‌اند دریافت‌کنندگان را توانمند سازند تا به مشاغل و یا مهارت‌هایی جهت کسب شغل پایدار دست یابند. نرخ بهره حقیقی منفی تسهیلات علاوه بر مازاد تقاضا سبب انحراف منابع به سمت فعالیت سوداگرانه می‌شود. به این مورد افزایش فساد و هزینه‌های نظارت را نیز باید افزود. این موضوع همچنین بررسی دقیق طرح‌ها را ناممکن و احتمال خطا در تخصیص را افزایش می‌دهند. روند اداری اعطای تسهیلات و تامین وثایق و تضامین طولانی است. این موضوع به غیر موثر شدن مبالغ وام با ... مطالعه بیشتر
کتاب تعارض منافع به زبان ساده

کتاب تعارض منافع به زبان ساده، ویژه کارکنان دولت

کتاب تعارض منافع به زبان ساده ویژه کارکنان دولت با محتوای آموزشی تعارض منافع برای کارکنان بخش عمومی منتشر شد. این کتاب کوتاه و مختصر با هدف آشنایی کارکنان دولت با تعارض منافع و ترویج فرهنگ مدیریت آن در دستگاه‌های دولتی تالیف شده است. سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی تهران این کتاب را منتشر کرده است. پشت‌نویس کتاب تعارض منافع به زبان ساده موقعیت‌های تعارض منافع در میان کارکنان دولت موجب ناکارآمدی در جریان اداری شده و ریسک فساد را افزایش می‌دهد. اما مهم‌تر از همه تعارض منافع کارکنان دولت موجب موجب افزایش بی‌اعتمادی شهروندان به نظام اداری کشور می‌شود. از ... مطالعه بیشتر
نقشه جهانی شاخص ادراک فساد

مشکلات شاخص ادراک فساد و نحوه درست تحلیل آن

پیش زمینه شاخص‌های فساد شاخص ادراک فساد به عنوان یکی از مشهورترین شاخص‌های فساد در جهان تاثیر قابل توجهی در برجسته‌سازی موضوع فساد داشته است. هر سال که رتبه‌بندی‌های جدید اعلام می‌شود، مباحث گسترده‌ای در کشور حول آن شکل می‌گیرد. مهم‌ترین برداشت از شاخص ادراک فساد در کشور سیر صعودی رتبه ایران است. نکته مهم اما آن است که اکثر افراد و حتی متخصصان دانشگاهی و اداری تحلیلی اشتباه از شاخص ادراک فساد دارند. انتشار شاخص ادراک فساد شاخص ادراک فساد توسط شفافیت بین‌الملل از سال ۱۹۹۵ به صورت سالانه منتشر می‌شود. این شاخص مشهورترین شاخص مرتبط با موضوع فساد در ... مطالعه بیشتر
خانواده در چتر نظام حمایت اجتماعی

کف حمایت اجتماعی به عنوان نظام حمایت چند لایه

کف حمایت اجتماعی به مثابه نوعی از نظام چندلایه تأمین اجتماعی چیستی و چرایی  یکی از مهم­ترین دغدغه­ های نظام­ های تأمین اجتماعی فراگیری است که از طریق کف حمایت اجتماعی تأمین می‌شود. به گونه ­ای که بتوانند همه جمعیت یک کشور را تحت پوشش قرار دهند. نظام بیمه­ ای صرفا بخشی از جمعیت را دربرمی­گیرد که شاغل هستند. چنین افرادی در بخش غیررسمی نیز مشغول به فعالیت نیستند. با توجه به وضعیت اشتغال در هر کشور بخشی از اعضای جامعه از قرار گرفتن تحت پوشش بیمه ­ای محروم می­ شوند. محرومیت افراد از دست­یابی به خدمات تأمین اجتماعی می­تواند ... مطالعه بیشتر
بودجه و طبقه بندی آن بر اساس استانداردهای بین المللی

کشور با استاندارد آمارهای مالی دولت (GFS2014) چقدر فاصله دارد؟

مقدمه بودجه به عنوان آینه تمام‌نمای نحوه اداره یک کشور، داده‌های ریز و درشت بسیاری را در خود جای می‌دهد. طبقه‌بندی داده‌ها در شفافیت بودجه بسیار اثرگذار است. یک طبقه‌بندی صحیح و مناسب مانند آنچه در راهنمای GFS وجود دارد، پیشنیاز رصدپذیری و در نهایت انضباط مالی دولت‌ها است. چون اگر طبقه‌بندی بودجه به درستی انجام شود می‌تواند یاری‌گر دولت در تحلیل سیاست‌ها و عملکرد آن باشد و هر گونه انحراف از تخصیص بهینه منابع را به ما نشان دهد. در این بین طبقه‌بندی‌ اقتصادی و  هزینه‎ها و درآمدها و طبقه‌بندی وظیفه‌ای مخارج دولت بسیار مهم‌ هستند. در این راستا ... مطالعه بیشتر

سکونتگاه‌های غیررسمی و وضعیت حاشیه‌ نشینی در ایران

تعریف مناطق حاشیه‌نشین (سکونتگاه‌های غیررسمی) برپایه “سند توانمندسازی سکونتگاه‌های غیررسمی” مصوب سال ۱۳۸۲، اصطلاح سکونتگاه‌های غیررسمی جایگزین حاشیه‌نشینی شد. بنابراین، در متن به‌جای حاشیه‌نشینی، اصطلاح سکونتگاه‌های غیررسمی به‌کار رفته است. سکونتگاه‌های غیررسمی بدون ضابطه در درون یا بیرون محدوده شهر به‌صورت شتابزده و مخفیانه ایجاد می‌شوند. این خانه ها دچار ضعف بنا و ریزدانگی نیز هستند. این سکونتگاه‌ها فاقد زیرساخت‌ها و خدمات شهری بوده یا در دسترسی به آنها محدودیت وجود دارد. شیوه تملک در این مناطق عموماً غیررسمی و تراکم جمعیت در آن‌ها بالا است. جمعیت سکونتگاه‌های غیررسمی در کشور آمارهای ستاد ملی بازآفرینی شهری نشان می‌دهد که جمعیت ... مطالعه بیشتر
جویای کار

بیکاری جوانان: یک مسئله و ابعاد آن

اهمیت پدیده‌ای به نام جوان جوان، مهم‌ترین گروه یک جامعه و پیشران رشد و بالندگی هر کشور است که هر دولت و ملتی آرزوی وفور این ثروت سترگ را دارند. بر اساس آمار، ایران حدود ۲۲میلیون جوان (در کشور به افراد ۱۸ تا ۳۵ساله جوان گفته می‌شود) دارد. این رقم، عدد چشمگیری است و این موضوع نشان از غنی بودن کشور از ثروت جوان دارد. بررسی‌ها گویای وجود چالش‌هایی در مسیر زیست این عنصر راهبردی است. یکی از این چالش‌ها، بیکاری جوانان است. معضل بیکاری جوانان مطابق تعریف مرکز آمار، بیکار فردی است که تمایل به انجام کار دارد، محدودیتی ... مطالعه بیشتر
جلد کتاب درآمد پایه

درآمد پایه: پیشنهادی رادیکال برای جامعه­‌ای آزاد و اقتصادی عقلانی

فن­پاریس و فن­دربورت در کتاب اخیرشان با ترکیبی از بحث­‌های اقتصادی و فلسفی، از درآمد پایه دفاع می­‌کنند. هر دو نویسنده، مقالات، گزارش‌­ها و کتاب­‌های متعددی در همین حوزه منتشر کرده‌­اند. مقدمه کتاب دفاعی همه­‌جانبه از این موضوع به‌عنوان راهی برای ساخت جامعه‌­ای سالم ارائه می­‌کند. که فرصتی برای آزادی و رشد برای همگان فراهم می­‌سازد. درآمد پایه همگانی، دیگر بحثی آکادمیک نیست. نمونه­‌های آزمایشی پرشماری در سراسر جهان (چه در کشورهای در حال توسعه و چه کشورهای توسعه یافته صنعتی) از فنلاند تا ایران و کانادا و برزیل در حال پیاده­‌سازی‌اند که هر کدام ویژگی­‌های خاص خود را دارند. ... مطالعه بیشتر

اصلاحات مستقل در مقایسه با تقلید همسان؛ کنترل جمعیت در ایران

تقلید همسان به نوعی از سیاست‌گذاری اطلاق می‌شود که در آن سیاست‌گذاران با انگیزه‌های مختلفی همچون کسب مشروعیت و حفظ جریان کمک‌های مالی، تلاش می‌کنند از قالب و ظاهر سیاست‌های توصیه شده در سرمشق‌های موفق جهانی تقلید کنند؛ ولی این تقلید لزوما کارکرد مشابهی با سرمشق موفق نخواهد داشت. به‌عنوان مثال، در سرمشق‌های توسعه‌ای برای کشورهای جهان سومی توصیه می‌شود که با سیاست‌هایی، حضور کودکان در مدارس تشویق شود. پیشرفت و رشد آمارهای مربوط به حضور کودکان در مدارس در سال‌های اخیر بسیار سریع بوده است. پژوهش جدیدی با استفاده از داده‌های پیمایش سلامت و جمعیت[۲] (DHS) نشان می‌دهد که ... مطالعه بیشتر

کاهش نابرابری بدون تهدید رشد اقتصادی

در چند دهۀ گذشته نابرابری اقتصادی در اقتصادهای بزرگ در سراسر جهان به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. این اختلاف به‌ویژه زمانی آشکار می‌شود که نابرابری در مالکیت ثروت را مورد توجه قرار دهیم. در چین، روسیه و ایالات متحده، سهم ثروت یک درصد بالایی جامعه تقریباً دو برابر شده است. در سطح جهانی، سهم ۱ درصدی‌ها از سال ۱۹۸۰ به میزان ۵ درصد افزایش یافته است، در حالی که سهم ۷۵ درصد پایینی جامعه از ثروت در حدود همان ۱۰ درصد باقی مانده است[۱] (به نمودار شمارۀ ۱ نگاه کنید). در دنیایی به‌شدت جهانی‌شده و با فناوری پیشرفته، سیاست‌های توزیع ... مطالعه بیشتر

تاثیرات درازمدت یارانه‌های نقدی مشروط (CCT)

در کشورهای در حال توسعه، یارانه‌های نقدی به یک ابزار محبوب برای مقابله با فقر بدل شده‌اند. این رویکرد بنیادی در زمینۀ حمایت اجتماعی در سراسر جهان پذیرفته شده است: هند به تدریج یارانه‌های نقدی را جایگزین «سیستم توزیع عمومی» خود، که غذا و سایر کالاها را در اختیار افراد فقیر قرار می‌داد، می‌کند. در شرق آفریقا، مؤسسه خیریۀ «Give Directly» مستقیماً میلیون‌ها دلار را به حساب‌های همراه بانک کشاورزان فقیر در کنیا، رواندا و اوگاندا واریز کرده است. برنامه‌های «یارانۀ نقدی مشروط» (CCT) که یارانه را به والدین به شرط حضور فرزندانشان در مدارس پرداخت می‌کنند (یا به سایر ... مطالعه بیشتر

مدارس کوپنی مانعی در برابر ارتقای کیفیت آموزش

این گزارش به دنبال آن است تا با جمع‌بندی شواهد مبتنی بر کوپن‌ها، به این بحث عمق ببخشد. مطالعات مربوط به برنامه‌های کوپن‌محور، حتی در برنامه‌های مقیاس وسیع در چندین شهر ایالات متحده از جمله ایالت‌های فلوریدا، ایندیانا، لوئیزیانا و همچنین در شیلی و هند در بهترین حالت پیشرفت‌های محدودی را در پیشرفت دانش‌آموزان و عملکرد منطقه تحصیلی نشان می‌دهد. در موارد معدودی که نمرات آزمون‌ها افزایش یافته است هم به نظر می‌رسد که محرک‌های دیگری از جمله افزایش مسئولیت پذیری عمومی و نه رقابت میان مدارس خصوصی محرک‌ اصلی باشد. همچنین نرخ بالای فرسودگی میان دانش‌آموزان استفاده کننده از ... مطالعه بیشتر

سیاست مالی در راستای کاهش تأثیر اجتماعی قیمت‌های بالای انرژی و مواد غذایی

افزایش قیمت انرژی و مواد غذایی که در تابستان ۲۰۲۰ آغاز شد، زیان تجاری‌ای که کشورهای واردکننده متحمل می‌شوند را نشان می‌دهد. این افزایش قیمت، به ویژه برای کشورهایی که در سطوح پایین توزیع درآمد قرار دارند، به معنای کاهش درآمد واقعی نیز هست. سیاست مالی نقش مهمی را در کاهش این تأثیر بر آسیب‌پذیرترین خانوارها ایفا می‌کند. دولت‌ها ‌باید با تضمین دسترسی به غذا و انرژی، عادی‌سازی سیاست‌های مالی پس از حمایت بی‌سابقه در سال ۲۰۲۰، و ترویج تحول سبز، در مسیر متعادل سازی این تاثیرات گام بردارند. این توصیه‌ها اگرچه برای هر کشوری منحصر به فرد است، اما ... مطالعه بیشتر

تعارض منافع فردی و سازمان در صنعت برق و کیفیت دسترسی شهروندان به برق

دسترسی به برق جزء جدایی‌ناپذیر از زندگی مردم است. فرایند تولید برق، انتقال و توزیع آن به مردم و دیگر صنایع و از سوی دیگر قیمت تمام شده برق بر روی کیفیت دسترسی به برق اثرگذار است. مدیریت قطعی‌های برق در تابستان و یا تولید مازاد برق در زمستان، یارانه و قیمت‌گذاری برق، خریدوفروش برق در بورس انرژی، صادرات و واردات برق از جمله مسائلی است که صنعت برق همواره باید در مورد آن تصمیم‌گیری کند. با تمام مسائلی که وزارت نیرو با آن روبرو است، مطالعه تعارض منافع در بخش برق از آنجایی اهمیت دارد که اولاً برق جزو ... مطالعه بیشتر

تعارض منافع، کالای گران‌بهای مسکن شهری و فقر مسکن

مسکن از یک‌سو نیاز اولیه و ضروری تمام شهروندان است و تأمین نیازهای اولیه از وظایف دولت‌ها محسوب می‌شود و از سوی دیگر مسکن شهری در بستری از تعارضات منافع تبدیل به کالایی گران‌بها شده است و درنتیجه فقر شهری را افزایش داده است. به‌علاوه وجود تعارضات منافع متعدد در حوزه مسکن، نه تنها بر کیفیت ساخت‌وساز در ایران تأثیر سوء داشته بلکه سلامت جان شهروندان را نیز به خطر انداخته و با کاهش طول عمر ساختمان‌ها به هدررفت منابع ملی منجر شده است.  به سبب موردتوجه قرار نگرفتن تعارض منافع در سیستم اداری – اجرایی و وضع قوانین در ... مطالعه بیشتر