حوزه‌های پژوهشی

حزب کارگر - مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

نئوکورپراتیسم و اصلاح سیاستی در برزیل

به قدرت رسیدن حزب کارگر در ژانویه ۲۰۰۳ تنها تغییری در جهت‌گیری‌های سیاسی و اقتصادی دولت برزیل نبود بلکه شروع تغییراتی در روابط بین جامعه و دولت و بهبود چارچوب نهادی حکمرانی در این کشور بود. تاسیس شورای توسعه اجتماعی و اقتصادی[۱]  (CDES) برزیل با هدف بهبود حکمرانی دموکراتیک و توسعه اجتماعی و اقتصادی از طریق مشورت و گفت‌وگو با نقش‌آفرینان جامعه مدنی یکی از اصلاحات دولت کارگر بود. این مقاله با بررسی این نهاد جدید تلاش می‌کند به دو پرسش پاسخ دهد: واکنش نخبگان سیاسی و اقتصادی نسبت به این نهاد چیست؟ مکانیسم‌های مروج گفت‌وگو چرا و تا چه ... مطالعه بیشتر
مردم‌سالاری- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

مردم‌سالاری و توسعه‌ی اقتصادی

پیشرفت و توسعه نزد عموم اندیشمندان علوم انسانی با مردم‌سالاری، پاسخ‌گویی حکومت، انتخابات آزاد و به طور کلی حکمرانی خوب گره خورده است. بررسی تجارب جهانی نشان می‌دهد بسیاری از کشورها توفیق چندانی در دستیابی به مردم‌سالاری نداشته‌اند. مؤسسات مختلف، دستیابی به شاخص‌های مختلف مردم‌سالاری مانند انتخابات آزاد را مورد سنجش قرار می‌دهند؛ برای مثال، در شاخص مردم‌سالاری نشریه اکونومیست، بیش از ۵۰ درصد از کشورهای مورد بررسی (۶۸ کشور از ۱۲۹ کشور)، امتیازی کمتر از ۵۰ درصد دارند. مباحث بسیار گسترده‌ای به‌ویژه پس از بهار عربی تحت عنوان شکست جنبش‌های مردم‌سالارانه در جریان است. با توجه به سیر مباحث ... مطالعه بیشتر

کشاکش منافع| قسمت اول: تعارض منافع در سازمان نظام مهندسی و شهرداری

  تعارض منافع در رابطه بین سازمان نظام مهندسی و شهرداری تهران بازار مهندسی را دستخوش فساد،رانت و انحصار کرده است. در این قسمت به گفتگو با عباس آخوندی وزیر سابق راه و شهرسازی و نادر شکوفی عضو هیات مدیره جامعه مهندسان مشاور نشستیم تا بی پرده از منافع گروه های مختلف حوزه ساخت و ساز مسکن با خبر شویم. مطالب مرتبط: تعارض منافع در آموزش و پرورش- ۲ ماده ۱۰۰ شهرداری، انتخاب وظیفه یا درآمد؟ چگونه از دیگران تقلید نکنیم؟ فساد در شهرداری مرتضایی: دولت الکترونیک نقش کلیدی در شفاف‌سازی دارد محمود صادقی: ردیف بودجه خارج از شمول دیوان ... مطالعه بیشتر
بیست و یکمین خبرنامه مدیریت تعارض منافع- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

خبرنامه هفتگی مدیریت تعارض منافع – شماره بیست و یکم

نسخه الکترونیکی خبرنامه هفتگی مدیریت تعارض منافع -۲۱ گزیدهٔ اخبار، تحلیل‌ها و گزارش‌های اصلی هفته گذشته در حوزه تعارض منافع به این شرح است: محمدباقر قالیباف رئیس مجلس گفت تعارض منافع که در سطوح و لایه‌های مختلف بازار سرمایه وجود دارد مانع اصلی حل مشکلات بورس است. مرکز پژوهش‌های مجلس در اظهارنظری کارشناسی در مورد طرح مدیریت تعارض منافع مجلس نتیجه‌گیری کرده که پیگیری‌های لازم جهت اعلام وصول لایحه مدیریت تعارض منافع دولت که به مجلس ارسال شده است در دستور کار قرار گیرد. عباس گودرزی نایب رییس کمیسیون اجتماعی مجلس خبر داده که کلیات طرح مدیریت تعارض منافع در ... مطالعه بیشتر
طرح مدیریت تعارض منافع- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

موازی کاری مجلس با دولت در مدیریت تعارض منافع

در هفته گذشته بار مطالب مرتبط با کلید واژه “تعارض منافع”، “تضاد منافع” و “منافع متعارض” بر دوش کانال‌های خبری در تلگرام بود. بطوریکه از ۳۶۳ مطلب منتشر شده و مرتبط، ۲۰۰ مطلب آن (معادل ۵۵%) در کانال‌های خبری منتشر شد. توییتر اما با دارا بودن سهم ۲۵ درصدی از کل مطالب مرتبط بیشتر نگاه‌ها به تعارضات سیاسی بین کشورها معطوف بوده است. تنها ۳-۴ موضوع در توییتر با مفهوم تعارض منافع مورد نظر ما سنخیت دارد که در ادامه به توضیح آن‌ها می‌پردازیم. موضوعاتی همچون مبارزه با فساد از کانال تعارض منافع، بخشنامه مدیریت تعارض منافع در وزارت نیرو، ... مطالعه بیشتر
حکمرانی خوب- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

مسیر هموار دموکراسی‌خواهی با قشر فرهیخته آگاه

پیشرفت و توسعه نزد عموم اندیشمندان علوم انسانی با مردم‌سالاری، پاسخ‌گویی حکومت، انتخابات آزاد و به طور کلی حکمرانی خوب گره خورده است. بررسی تجارب جهانی نشان می‌دهد بسیاری از کشورها توفیق چندانی در دستیابی به مردم‌سالاری نداشته‌اند. مؤسسات مختلف، دستیابی به شاخص‌های مختلف مردم‌سالاری مانند انتخابات آزاد را مورد سنجش قرار می‌دهند؛ برای مثال، در شاخص مردم‌سالاری نشریه اکونومیست، بیش از ۵۰ درصد از کشورهای مورد بررسی (۶۸ کشور از ۱۲۹ کشور)، امتیازی کمتر از ۵۰ درصد دارند. مباحث بسیار گسترده‌ای به‌ویژه پس از بهار عربی تحت عنوان شکست جنبش‌های مردم‌سالارانه در جریان است. با توجه به سیر مباحث ... مطالعه بیشتر
ظرفیت‌های حاکمیتی- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

مدیریت تعارض منافع، ابزاری برای تدوین «سیاست خوب»

تجربیات چندین دهه برنامه ریزی توسعه‌ای نشان داده است که توصیه‌های معمول به کشورهای در حال توسعه همچون عناصری از «حکمرانی خوب» درست همانند نسل قبلی برنامه‌ریزی‌های توسعه‌ای مبتنی بر تعدیل ساختاری و کاهش مداخله دولت در اقتصاد، عملاً دستاوردهای چشمگیری نداشته‌اند ( برای اطلاعات بیشتر به این مطلب مراجعه کنید) و در بسیاری از موارد موجب افزایش فساد، از بین رفتن ثبات سیاسی و بسته شدن مسیر اصلاحات در این کشورها شده‌اند. این برنامه‌های تجویزی همچون ایجاد فشار برای ملزم ساختن دولت‌های کمتر توسعه یافته به پاسخگویی بیشتر یا آزادی رسانه‌ها در جهت افشای فساد هنوز هم سکه رایج ... مطالعه بیشتر
بخشنامه مدیریت تعارض منافع- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

راه درازی در مدیریت تعارض منافع در پیش است …

بررسی مطالبی که کاربران توییتر در هفته گذشته یعنی در فاصله روزهای ۱۵ تا ۲۱ آبان ماه منتشر کرده‌اند، ما را با این حقیقت مواجه می‌نماید که هنوز فاصله زیادی با تبدیل تعارض منافع به مطالبه‌ای عمومی برای جامعه و نظام حکمرانی وجود دارد. ابهام در ادراک و تلقی از تعارض منافع، موجب می‌شود که امکان ایجاد خواستی جمعی در خصوص مدیریت تعارض منافع و برخورد جدی و قانونی با موارد مختلف آن در سطوح گوناگون در ادارات و سازمان‌های دولتی در حال حاضر وجود نداشته باشد. بدون پیگیری جمعی نیز نمی‌توان اطمینان داشت که حتی تصویب لایحه در مجلس ... مطالعه بیشتر
دموکراسی- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

دموکراسی حداقلی برای توسعه مفیدتر از دموکراسی حداکثری است

پیشرفت و توسعه نزد عموم اندیشمندان علوم انسانی با مردم‌سالاری، پاسخ‌گویی حکومت، انتخابات آزاد و به طور کلی حکمرانی خوب گره خورده است. بررسی تجارب جهانی نشان می‌دهد بسیاری از کشورها توفیق چندانی در دستیابی به مردم‌سالاری نداشته‌اند. مؤسسات مختلف، دستیابی به شاخص‌های مختلف مردم‌سالاری مانند انتخابات آزاد را مورد سنجش قرار می‌دهند؛ برای مثال، در شاخص مردم‌سالاری نشریه اکونومیست، بیش از ۵۰ درصد از کشورهای مورد بررسی (۶۸ کشور از ۱۲۹ کشور)، امتیازی کمتر از ۵۰ درصد دارند. مباحث بسیار گسترده‌ای به‌ویژه پس از بهار عربی تحت عنوان شکست جنبش‌های مردم‌سالارانه در جریان است. با توجه به سیر مباحث ... مطالعه بیشتر

خبرنامه هفتگی مدیریت تعارض منافع – شماره بیستم

نسخه الکترونیکی خبرنامه هفتگی مدیریت تعارض منافع -۲۰ گزیدهٔ اخبار، تحلیل‌ها و گزارش‌های اصلی هفته گذشته در حوزه تعارض منافع به این شرح است: وزیر نیرو بخشنامه “نحوه مدیریت تعارض منافع” را در ۱۳ بند به معاونان و مشاوران وزیر، مدیران‌کل حوزه ستادی، مدیران عامل شرکت‌های مادر تخصصی و شرکت‌های زیرمجموعه، رؤسای مراکز و مؤسسه‌های آموزشی و پژوهشی ابلاغ کرد. محمدمهدی زاهدی عضو کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری خبر داده است که در این کمیسیون مقرر شده است اصلاحیه‌ای به قانون مدارس غیردولتی الحاق شود تا اتفاقات مثبتی در حوزه تعارض منافع شاهد باشیم. اخبار مجلس حاکی از آن است ... مطالعه بیشتر
مدیریت تعارض منافع در ایران-مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

مدیریت تعارض منافع؛ مقایسه تطبیقی ایران با سایر کشورها

شواهد و تجربیات مختلف حاکی وجود دوراهی‌هایی است که گاه مقامات، مسئولان، کارگزاران و کلیه کارکنان عمومی با آن مواجه می‌شوند، در این موقعیت ممکن است مقام مسئول از موقعیت اداری خود در جهت تأمین منافع شخصی استفاده نماید. این پدیده که در ادبیات سیاسی به آن “تعارض منافع” می‌گویند، پدیده‌ای بسیار محتمل است که باید مورد نظارت و کنترل قرار گیرد. هر چند مکرراً در نوشته‌های مختلف تأکید می‌شود که تعارض منافع لزوماً به فساد منتهی نمی‌شود ولی حتی در این حالت، ممکن است اشخاص ذی‌نفع و افکار عمومی در صحت عملکرد مقام و کارمند مربوط تردید کنند که ... مطالعه بیشتر
سازگاری منافع فردی با منافع جمعی- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

انسولین نیست، خروج شستا، اشتغال بازنشستگان ممنوع ؛ تعارض منافع

شاید شما هم از تیتری که برای این متن انتخاب کرده‌ام، خنده تان گرفته باشد. خود نگارنده نیز البته کم نخندیده است. یاد آن صحنه جالب از مرد هزارچهره افتادم که می گفت، “پول آب را می‌دهیم، پول گاز جدا؛ پوتین برای سربازان جدید؛ نان؛ نفت یه پیت، اسلحه به تعداد کافی! …”. خنده داری آن سکانس به خاطر این بود که مهران مدیری داشت چرند می‌گفت. شعری نو؛ سراسر بی معنی. او نمی دانست چه می‌گوید، اما همه برایش کف می‌زدند و گمان می‌کردند لابد، معنای سنگینی پشت این حرف ها نهفته است. آن سکانس یک شوخی تمام عیار ... مطالعه بیشتر

فقدان یکی از فعالان مقابله با فساد و تعارض منافع

روز شنبه ۱۷ آبان ۹۹ خبر درگذشت محمدرضا نجفی، نماینده‌ی سابق مجلس موجب اندوه و تاسف شد. مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه این ضایعه را به خانواده و دوستان آن مرحوم و عموم فعالان و دغدغه‌مندان مبارزه با فساد و تعارض منافع تسلیت عرض کرده و علو درجات این جانباز شیمیایی جنگ را از درگاه باریتعالی آرزو می‌کند. مرحوم نجفی از نمایندگان فعال در حوزه‌ی شفافیت و مقابله با فساد در مجلس دهم بود. ایشان طراح تحقیق و تفحص از صنعت خودروسازی بود که در ضمن این طرح، مطالعه‌ی گسترده‌ای در مورد تعارض منافع در صنعت خودروسازی را هدایت کرد ... مطالعه بیشتر

خبرنامه هفتگی مدیریت تعارض منافع – شماره نوزدهم

نسخه الکترونیکی خبرنامه هفتگی مدیریت تعارض منافع -۱۹ گزیدهٔ اخبار، تحلیل‌ها و گزارش‌های اصلی هفته گذشته در حوزه تعارض منافع به این شرح است: هیأت وزیران با پیشنهاد معاونت امور مجلس رئیس‌جمهور مبنی‌بر سلب یک فوریت از لوایح دو فوریتی «مقابله با فساد و ارتقای سلامت نظام اداری– مالی» و «نحوه مدیریت تعارض منافع در انجام وظایف قانونی و ارایه خدمات عمومی» موافقت کرد. در ماه‌های اخیر علی‌رغم گذشت یک سال از تقدیم لایحه مدیریت تعارض منافع به مجلس و پیگیری‌های مکرر دولتمردان شاهد بی توجهی مجلس به درخواست دولت برای در دستور کار قرار گرفتن لایحه‌ی مذکور بوده‌ایم. بر ... مطالعه بیشتر
راست پوپولیست- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

فروشکستن شناختی شهروندان دموکراتیک در برابر آوای پوپولیسم

روزنبرگ این مقاله را با توصیف اوج گرفتن دموکراسی در ۶۰ ساله پس از جنگ جهانی دوم و روند زوال دموکراسی و نگرانی‌های مربوط به قدرت گرفتن راست پوپولیست در جهان آغاز می‌کند. ارجاع او در این زمینه به کتاب لویتسکی و زیبلات یعنی «دموکراسی‌ها چگونه می‌میرند[۱]؟، ۲۰۱۸» است. لویتسکی و زیبلات اساتید دانشگاه هاروارد هستند. این دو متخصص برجسته مطالعات دموکراسی در کتاب اخیر خود توضیح می‌دهند که دموکراسی در جهان به آرامی با تضعیف نهادهای مهمی همچون رسانه‌ها و زوال هنجارهای سیاسی ریشه‌دار، در حال نابودی است. روزنبرگ شروع می‌کند به توصیف ویژگی‌های راست پوپولیستی که با زوال ... مطالعه بیشتر
صندوق‌ سرمایه‌گذاری بورس- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

 تعارض منافع و فرهنگ قانونگذاری در ایران

به نظر می‌رسد در طول سال‌های طولانی قانونگذاری در کشور توجه اندکی به انسداد موقعیت‌های تعارض منافع در تدوین و تصویب قوانین شده است. به طوری که در برخی قوانین گاه حتی وظایف و تکالیفی برای دستگاه‌های اجرایی تعیین شده است که خود منشاء ایجاد بستر موقعیت‌های تعارض منافع است. از جمله آنها می‌توان به قانون تأسیس مدارس غیرانتفاعی اشاره کرد که برای کارمندان رسمی وزارت آموزش و پرورش در استفاده از برخی امکانات در تأسیس مدارس غیرانتفاعی از جمله دریافت تسهیلات بانکی برای این منظور امتیازاتی قائل است. همچنین در بخشنامه‌ها و دستورالعمل‌های بسیاری اصل عدم امکان تصمیم‌گیری افراد ... مطالعه بیشتر
پوپولیسم- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

دموکراسی علیه دموکراسی

پیش از این، این مشارکت توسط مراجع و رسانه‌های سنتی هدایت می‌شد. ولی امروز مردم اخبار و تحلیل های خود را از فضای مجازی می‌گیرند که در آن انواعی از اخبار جعلی و تئوری توطئه به راحتی منتشر می‌شود و ظرفیت شناختی ذهن بشر قدرت پالایش این حجم از اطلاعات را ندارد، بنابراین به راحتی به پوپولیسم راست‌گرایانه پناه می‌برد. روزنبرگ استاد دانشگاه ایرواین در کالیفرنیا است و حوزه پژوهش او ظرفیت‌های شناختی سیاسی، ایدئولوژی و پرکتیس‌های دموکراتیک آلترناتیو به‌ویژه دموکراسی گفت‌وگویی(Deliberative Democracy) است. پروژه فکری اخیر او معطوف به پوپولیسم دست راستی و زوال دموکراسی در غرب است. نوشته‌های ... مطالعه بیشتر

خبرنامه هفتگی مدیریت تعارض منافع – شماره هجدهم

نسخه الکترونیکی خبرنامه هفتگی مدیریت تعارض منافع -۱۸ گزیدهٔ اخبار، تحلیل‌ها و گزارش‌های اصلی هفته گذشته در حوزه تعارض منافع به این شرح است: نوبخت رئیس سازمان برنامه و بودجه گفت: علت عدم اجرای اصلاح ساختار بودجه، این نیست که برنامه‌ای برای آن نداریم و یا خیلی پیچیده است و ما از آن سر در نمی‌آوریم بلکه به خاطر آن است که اجرای اصلاح ساختار بودجه، به تضاد منافع دستگاه‌ها برخورد می‌کند. اعضای کمیسیون حقوقی و پارلمانی اتاق بازرگانی اصفهان در پنجمین جلسه این کمیسیون، به نقد و بررسی لایحه مدیریت تعارض منافع پرداختند. حسینعلی امیری، معاون پارلمانی رئیس جمهور ... مطالعه بیشتر
موقعیت‌های تعارض منافع نمایندگان مجلس- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

باز هم نمایندگان مجلس، باز هم داستان تعارض منافع

در هفته اول آبان ماه سال جاری ۱۳۸ مطلب در فضای توییتر و تلگرام منتشر شده که به موضوع تعارض منافع پرداخته‌اند. از این میان ۷۲ مطلب یا به عبارت دیگر ۵۲ درصد از مطالب در تلگرام بوده است. در این میان موضوعات مختلفی توجه کاربران را به خود اختصاص داده است. تعارض منافع نمایندگان مجلس و موقعیت اشتغال همزمان در سازمان بورس دو موضوعی است که تقریباً در تحلیل‌های قبلی نیز به آن پرداخته شده بود اما این بار از دید جدیدی به آن‌ها نگاه کرده‌ایم. موضوع دیگری هم بود که توجه کانال‌های خبری را به خود اختصاص داد ... مطالعه بیشتر
لایحه مدیریت تعارض منافع- مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه

بیم و امیدهای لایحه مدیریت تعارض منافع

در نظام حقوقی ایران بدون اینکه نامی از تعارض منافع برده شود، مضمون آن به طور پراکنده در برخی قوانین و مقررات مورد توجه واقع شده است. به عنوان مثال، در حوزه قضایی زمانی که قوانین آئین دادرسی در ایران تصویب شده است و مقرراتی نیز برای موارد تعارض منافع پیش‌بینی شده است و این رویه کم بیش در مورد مراجع رسیدگی به تخلفات اداری یا انتظامی نیز رعایت شده است. علاوه بر این، قوانین متعدد دیگری از جمله لایحه قانونی راجع به منع مداخله وزراء و نمایندگان مجلسین و کارمندان دولت در معاملات دولتی و کشوری ـ مصوب ۱۳۳۷ـ، ... مطالعه بیشتر