خبرنامه شماره ۱۱ مقابله با فساد و فقر


امروزه موضوع شفافیت بانک مرکزی تبدیل به یکی از مورد بحث‌ترین موضوعات در زمینه سیاست‌های پولی شده است. عموم مردم نیاز دارند که بانک‌های مرکزی که روزبه‌روز مستقل‌تر از گذشته می‌شوند، از درجه قابل قبولی از شفافیت برخوردار باشند تا همچنان نهادی قابل اتکا باقی بمانند. همچنین، شاخه رو به رشدی از ادبیات مرتبط، به بررسی تأثیرات اقتصادی این افزایش در شفافیت پرداخته است. البته بحث شفافیت و اندازه‌گیری آن به لحاظ کیفی بودن متغیر شفافیت، اندکی پیچیده‌تر شده است؛ چراکه یافتن سنجه‌های مناسب برای اندازه‌گیری آن چندان ساده نیست. اگرچه اقتصاددانانی مانند گراتس و ایجفینگر مطالعات بسیاری در زمینه طراحی و محاسبه شاخصی مناسب برای اندازه‌گیری درجه شفافیت بانک‌های مرکزی انجام داده‌اند، اما پیش از هر چیز لازم است شفافیت بانک مرکزی را به شکلی واضح تعریف کنیم.

گراتس و ایجفینگر شفافیت بانک مرکزی را به‌عنوان محدوده‌ای تعریف می‌کنند که در آن بانک مرکزی تمایل به افشای اطلاعات مربوط به فرآیند تدوین سیاست‌های پولی دارد. علاوه بر این، طبق تعریف دینسر و یچنگرین، می‌توان مقصود از شفافیت بانک مرکزی را اعلام نرخ بهره‌ی کوتاه‌مدت و بلندمدت و همچنین اعلام پیش‌بینی این نهاد از وضعیت اقتصادی آینده تعریف کرد. برای مثال فدرال رزرو، بانک‌های مرکزی نیوزلند، نروژ و سوئد سال‌هاست که پیش‌بینی خود از نرخ تورم، بیکاری و رشد اقتصادی را اعلام می‌کنند. اگرچه، امروزه این مسئله تنها محدود به تعداد کمی از کشورها نیست و کشورهای زیادی در راستای افزایش شفافیت بانک‌های مرکزی خود گام برمی‌دارند.

در ادبیات اقتصادی در پیرامون موضوع شفافیت بانک مرکزی، مزایای بسیاری برشمرده‌اند؛ از جمله این مزایا می‌توان به برخی موارد اشاره کرد: ۱) این افزایش شفافیت خود، بخشی از یک تغییر بزرگ‌تر در ساختارِ حکومت‌هاست. چراکه امروزه در تمام جهان، مردم خواستار شفافیت بیشتر از جانب نه‌تنها بانک‌های مرکزی، که تمام مقامات رسمی کشورها هستند. بنابراین بانک‌های مرکزی نیز بنا به درخواست عموم مردم، ناگزیر از افشای بسیاری از اطلاعات بااهمیت در تصمیم‌گیری‌های فعالین اقتصادی هستند. ۲) اگر بانک‌های مرکزی تمایل به استقلال بیشتر از دولت داشته باشند، شفافیت به‌عنوان یکی از مهم‌ترین عواملی عمل می‌کند که تحقق هدف استقلال را ممکن می‌سازد. ۳) شفافیت بانک مرکزی، بازارها را قادر می‌سازد تا نسبت به تصمیمات این نهاد و همچنین سیاست‌ها، واکنش‌های سریع‌تر و روان‌تری بروز دهند. ۵) شفافیت بانک مرکزی تعهدات این نهاد را قابل اتکاتر می‌کند. برای مثال، اگر هدف بانک مرکزی رسیدن به یک نرخ تورم پایین و البته باثبات‌تر باشد، این هدف در صورتی برای فعالین اقتصادی قابل اتکا و باورپذیر خواهد بود که بانک مرکزی، توضیحات روشنی از جزئیات برنامه‌های خود در اختیار افراد بگذارد. ۶) این تعهد و شفافیت به‌نوبه خود، باعث می‌شود بانک مرکزی در شرایط خاص (نظیر بحران‌های اقتصادی) با آزادی عمل بیشتری عمل کرده و در صورت لزوم، موقتاً از اهداف بلندمدت خود منحرف شود. از طرف دیگر، این انحراف باعث نگرانی عموم نخواهد بود، چراکه افراد می‌دانند این انحراف موقتی بوده و مشکلی در راستای پیگیری اهداف بلندمدت بانک ایجاد نخواهد کرد. بنابراین می‌توان چنین نتیجه گرفت که شفافیت باعث افزایش انعطاف‌پذیری سیاست‌ها نیز خواهد شد.[۱]

⃰  ⃰  ⃰

در هفته‌ای که گذشت، اخبار زیر جلب توجه می‌کند:

  • روزنامه شرق، سرنخی دیگر از ده کشتیِ گم‌شده‌ی نفتی به دست داد. به گزارش شرق، طبق بارنامه‌هایی که در دادگاه زنجانی مطرح شده، ۱۰ کشتی نفت معادل ۲۰ میلیون بشکه نفت از ۱۷ کشتی که در پرونده زنجانی مطرح است، ردوبدل شده، اما با بررسی‌ها مشخص شد که در اسناد جی‌پی اس‌های ماهواره‌ای، کشتی‌ها به مقصدی که در بارنامه به آن اشاره شده است، نرفته‌اند.
  • صندوق بین‌المللی پول از وضعیت فساد مالی در جهان، گزارش تازه‌ای منتشر کرد. بر اساس این گزارش، فساد مالی خسارات شدیدی را در کشورهای مختلف ایجاد کرده و سبب شده درآمد حاصل از پرداخت مالیات به جای آنکه صرف ساخت مدارس، جاده‌ها و بیمارستان‌ها شود، توسط افرادی خاص چپاول گردد.
  • محمد شریعتمداری، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی با انتشار توییتی در صفحه شخصی خود نوشت: لیست بیش از ۱۳ هزار میلیارد تومان مطالبات وصول نشده به دعوا رسیده‌ی ایجاد شده در دوران پیشینِ شرکت سرمایه گذاری تامین اجتماعی (شستا)، با مشخصات کامل و به تفکیک همه هلدینگ‌ها مشخص شده است.
  • روزنامه شرق در گزارشی، عملکرد دستگاه‌های کشور در سامانه انتشار و دسترسی آزاد به اطلاعات را بررسی کرد. مطابق این گزارش، سازمان ملی استاندارد ایران جزو دستگاه‌هایی بوده است که به همه درخواست‌های شهروندان پاسخ داده است.
  • مدیرکل دفتر اقتصاد مسکن وزارت راه‌وشهرسازی از دسترسی سازمان مالیاتی به سامانه اطلاعات مسکن خبر داد. به گفته‌ی فرهادیه و با راه‌اندازی این سامانه، تمام اطلاعات واحدهای مسکونی، وضعیت اسکان، تعداد خانه‌های خالی، تعداد خانه‌های دوم و… مشخص می‌شود.
  • چهارمین گزارش شفاف‌سازی مالی سازمان نقشه‌برداری منتشر شد. طبق این گزارش و در مجموع، هزینه‌های سازمان نقشه‌برداری کشور در فروردین ماه سال جاری و اسفند سال گذشته، بیش از ۱۱ میلیارد تومان بوده است.

منبع:

  • ]. «مقدمه» از آدرس زیر اخذ شده است: : وقاری، زهرا.(۱۳۹۸). شفافیت بانک مرکزی، مزایا و معایب. ویژه‌نامه «شفافیت؛ حاکمیت پاسخگو، جامعه مطالبه‌گر». به کوشش «مرکز توانمندسازی حاکمیت و جامعه» و «پژوهشکده مطالعات توسعه جهاد دانشگاهی».

لینک دانلود خبرنامه

خبرنامه مقابله با فساد و فقر

خبرنامهشفافیتمقابله با فساد و فقر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *